Brandgang

De opstapsteiger ligt aan het einde van de brandgang, waar in vroeger tijden met emmertjes, water uit de gracht werd gehaald, als er in de stad, bijvoorbeeld op de Hof, brand was. Deze emmers werden dan van hand tot hand doorgegeven, via een soort menselijke ketting tot aan de brandhaard. Daarbij ging natuurlijk een groot deel van het water verloren. Veel effect zal deze manier van blussen dan ook niet gehad hebben.

Links, op het pand van Zara, is in 2009 een kunstwerk van Theo van der Hoeven aangebracht met de routes van Waterlijn. Het woord gracht in Lange- en Kortegracht is afgeleid van “graft”, een woord dat in verband staat met “graven”. Deze beide grachten zijn begin 13e eeuw gegraven. Dat bleek tijdens opgravingen in 1999, vóór de bouw van het winkelcentrum “Het Drakennest”. De archeologen hebben uit de loop van de aardlagen afgeleid, dat er sprake was van een gegraven waterloop

2019/02/05 16:23

Vrouw van de boterkelder

Vlak voor de overkluizing zien we rechts een wateruitloop, voorstellende “De vrouw van de boterkelder”. Vroeger moet hier een soort winkel zijn geweest, waar men boter verkocht. (Deze wateruitloop is de eerste die we tegenkomen tijdens de vaart. De uitlopen dienen om het teveel aan regenwater van de straten af te voeren naar de grachten. Dat gebeurt alleen bij zeer zware regenval.

De beeldjes hebben allemaal te maken met de historie van Amersfoort. Ze zijn vervaardigd door de Amersfoortse beeldhouwer Ton Mooy).

2019/02/05 16:23




Nissen onder de overkluizing

De gangen in de wanden onder de brug, die nu dichtgemetseld zijn, gaven vroeger toegang tot opslagkelders van de panden in de Langestraat. Deze toegangen zijn in verband met instortingsgevaar dichtgemetseld. Heel veel vervoer vond vroeger plaats via het water. Dat was vaak gemakkelijker dan het vervoer over de nog niet verharde straten. Later komen we hiervan nog een voorbeeld tegen bij de voormalige bierbrouwerij ”De Kroon”.

De vlinders, die op de dwarsbalk en aan de linkermuur zijn aangebracht, zijn een herinnering aan de vlinderactie van “Waterlijn” in 2001. Toen hebben de schippers bij mensen die een tuin aan de gracht hebben, planten gebracht die vlinders aantrekken, om zo te proberen de vlinderstand in de stad te verhogen.

2019/02/05 16:23




Vismarkt

De vishal op de overkluizing werd in 1657 op deze plaats gebouwd en in 1868 verplaatst naar het Onze Lieve Vrouwe Kerkhof. In 1987 is hij teruggebracht naar de oorspronkelijke plek. De vis werd vanaf de vroegere Zuiderzee via de Eem en de grachten aangevoerd. Onder de vishal zijn de stenen visbanken nog aanwezig. Een op de overkluizing staande espressobar maakt bij mooi weer van deze banken gebruik. Ze dienen dan als tafels.

In de vloer van de vishal zijn tegels aangebracht, waarop een vis is afgebeeld. Alle vissen zwemmen de zelfde richting. Op één na. Grapje van de bedenker

2019/02/05 16:23

Na de overkluizing

De waterafvoer in de kademuur na de overkluizing stelt de zeer jonge Piet Mondriaan voor in zijn kinderwagen. Kijkend over de rand ziet hij tot zijn verbazing dat het voertuig vierkante wielen heeft. Volgens de beeldhouwer zou dat wel eens de aanleiding geweest kunnen zijn voor de vormen die Mondriaan in zijn latere werk gebruikte.

2019/02/05 16:23




Mondriaanhuis

In dit huis is op 7 maart 1872 de beroemde schilder Piet Mondriaan geboren. (Overleden in 1944 in New York).

Zijn vader was hoofd van een christelijke school, die in hetzelfde gebouw was gehuisvest. Nu is in het gebouw een klein museum gevestigd met bijzondere informatie over Mondriaan en zijn tijdgenoten. Ook is het Parijse atelier van Mondriaan hier op ware grootte nagebouwd. Op 8 maart 2017 is het vernieuwde Mondriaanhuis heropend. In de nieuwe audiovisuele intrductiezaal en in de New York zaal wordt het leven en de ontwikkeling van de schilder op een bijzondere wijze gepresenteerd


audiovisuelle introductiezaalNew York





Het telraam aan het hek is het Mondriaan Monument vervaardigd door Frank Halmans (onthuld op 7 maart 2015).


telraam


Mondriaanhuis


2019/02/05 16:23

Geboortehuis Johan van Oldebarnevelt

De steeg links heet de Oldenbarneveltsteeg, genoemd naar de familie Van Oldenbarnevelt. Een bekend lid van deze familie was Johan van Oldenbarnevelt die ergens in Amersfoort is geboren

2019/02/05 16:23




Die ringen brouwerij

Rechts, op de plaats waar nu de huizen met de nummers 15, 17 en 19 staan, op de hoek van de Drieringensteeg en de Kortegracht, heeft de oorspronkelijke bierbrouwerij “De Drie Ringen” gestaan.

In 1989 heeft men aan het Spui een nieuwe bierbrouwerij gesticht met dezelfde naam, als herinnering aan het feit, dat Amersfoort in de middeleeuwen een zeer belangrijke bierstad was.

2019/02/05 16:23




Juffer met het tasje

Juffer met het tasje

Rechts in de kademuur zit de derde waterafvoer, een ”Juffer met tasje”. Deze afbeelding heeft te maken met het feit dat het stuk grond waarop de synagoge staat “Juffersgat” wordt genoemd, naar de beide zusters Drakenburg (Sophia en Emerantia), die de vroegere eigenaressen waren van de grond.

Het gebouwtje op de hoek van de Drieringensteeg draagt de naam “’t Juffersgat” (zie ook synagoge)

2019/02/05 16:23




Synagoge

Rechts, aan de Drieringensteeg, staat de synagoge, gebouwd op een stuk grond dat “Het Juffersgat” heet (zie ook juffer_met_het_tasje). De bouw begon in 1726 en de synagoge werd op 8 februari 1727 in gebruik genomen. De Joodse gemeente betaalde voor het terrein met gebouwen 1.300 gulden.

Deze synagoge is, net als de Portugese Synagoge in Amsterdam, gebouwd met de lengteas zuidoost in de richting van Jeruzalem. Dat andere synagogen niet exact in de richting van Jeruzalem zijn gebouwd, heeft mogelijk te maken met de aanwezigheid van andere gebouwen in de omgeving, die daarvoor een belemmering vormden. Die synagogen zijn oost west gebouwd.

De beide gebouwtjes langs de straat behoorden ook tot de synagoge. In het rechter werden vanaf 1908 (tot 1960) overledenen gewassen. Daarom werden in 1908 de ramen dichtgemetseld. Dit gebouwtje deed ook dienst als “wintersjoel”, als het te koud was om de grote sjoel te verwarmen. Ook werd hier joodse les gegeven aan kinderen.

Achter de synagoge, gezien vanaf de gracht, lag het Mikwe (= ritueel bad). Onlangs is dit bij een verbouwing teruggevonden. De Amersfoortse synagoge is nog steeds in gebruik. De joodse gemeente telt nog zo’n 60 tot 80 actieve leden.

Rechts, net voor de brug, de Jorisbrug, zien we de vierde wateruitloop, een zingende rabbijn voorstellende, met een thorarol in zijn hand.

2019/02/05 16:23




Groot Tinnenburg

nieuw_verhaal_groot_tinnenburg Groot Tinnenburg

Links, net voorbij de brug, staat het huis Groot Tinnenburg. Dit is een versterkt muurhuis, gebouwd in de eerste stadsmuur, waarvan de bouw begonnen is omstreeks 1300, en die op deze plaats heeft gelegen. Het huis Tinnenburg is gebouwd in de 14e eeuw. Het wordt voor het eerst genoemd in een document uit 1414, waarin sprake is van een “hofstede daer tynnenborch op staet ……. en deel uitmakende van de stadsmuur”. (A.van Engelenhoven: Middeleeuwse huizen in Amersfoort, blz. 30 en 31). Vanuit dit huis werd de toegang tot de stad via het water in de gaten gehouden. Aan de rechterkant heeft het huis Rommelenburg gestaan. Waarschijnlijk is hier een waterpoort geweest.

Ovale raampje Het huis Tinnenburg heeft heel dikke muren, wat te zien is aan het ovale raampje, waar het glas wel 50 centimeter naar binnen ligt.

Rode Beuk

In de tuin van het huis staat een 23 meter hoge beuk uit 1900 en heeft een doorsnede van 80 cm. Er wordt wel verteld dat aanzienlijke families als teken van hun welstand, een rode beuk in hun tuin plantten. Men had geld genoeg om de groente elders kopen, want onder zo’n beuk groeit bijna niets.


2019/02/05 16:23

Huis met de paarse ruitjes

Huis met de Paarse Ruitjes

Het huis van Benjamin Cohen. Omstreeks 1775 liet Benjamin Cohen, een rijke joodse tabaks-, graanhandelaar en bankier, die tevens een verdienstelijk amateur-wiskundige was, een aan de Zuidsingel staand huis verbouwen, volgens de toen heersende mode.

Lang heeft men gedacht dat hier een geheel nieuw huis was gebouwd. Echter eind 2015 is er in de National Gallery of Victoria (Australië) een schilderij van Jan Ekels de Oude (1724-1780) ontdekt, waarop het pand vóór de verbouwing staat afgebeeld. Hieruit valt op te maken dat er een verdieping opgezet is en een hardstenen gevel voor geplaatst is. Verder zijn de raampartijen aangepast aan de toen geldende mode.

Het huis staat nu in Amersfoort bekend als het huis met de paarse ruiten. Lang heeft men niet geweten, hoe het zat met die ruiten. Later ontdekte men dat de paarse kleur is ontstaan door inwerking van het licht. In het verleden heeft men getracht zuiver blank glas te maken, met wisselend succes. Eén van de middelen die werden toegevoegd om het glas te ontkleuren was mangaan. Hierdoor verkreeg men een blank glas, dat echter vrij kostbaar was. Glas met mangaan verkleurt echter onder invloed van zonlicht en krijgt dan een paarse kleur. Het gedeelte van de ruiten dat in de sponningen zit, is nog helder. De lichtst gekleurde ruiten, vooral op de eerste verdieping en in de zijgevel te zien, zijn de originele. De donkerpaarse ruitjes zijn probeersels geweest. Wanneer een ruitje brak wilde men dat vervangen door een ander paars ruitje. Men heeft echter de juiste kleur niet kunnen krijgen.

Stadhouder Willem V

In dit huis heeft stadhouder Willem V in 1787 enige tijd gewoond, toen hij Den Haag moest verlaten door moeilijkheden met de Patriotten. Benjamin was intussen weer in Amsterdam gaan wonen en stelde zijn Amersfoortse woning aan de prins ter beschikking. Benjamin was nogal oranjegezind. Hij heeft de stadhouder regelmatig van geld voorzien om zijn leger te kunnen betalen. Bij zijn vertrek uit Amersfoort schonk de prins als dank een portret van zichzelf en een staatsiegewaad van zijn vrouw, Wilhelmina van Pruisen. Van dit kledingstuk heeft men een voorhang gemaakt voor de synagoge. Nu hangt het schilderij in Museum Flehite en de voorhang is daar in depot.

Het huis heeft een plat dak, waarop voor het loofhuttenfeest de loofhut werd gebouwd. Het dak van een loofhut moet gemaakt zijn van producten van de bodem: twijgen, stro, hooi en riet. Los of in de vorm van matten gevlochten. De plaats was zo gekozen, dat men door de dode takken en de bladeren heen de hemel kon zien, dus niet om dichter bij de hemel te zijn. In de tuin zouden levende bomen hun takken boven de loofhut kunnen uitstrekken en dat is niet toegestaan.

Wapen Kardinaal de Jong

Sinds 1843 is het huis in gebruik als klooster voor de Congregatie van de Zusters van Onze Lieve Vrouw van Amersfoort. Het is het enige nog Amersfoort gelegen klooster. Van 1951 tot 1955 heeft kardinaal De Jong hier gewoond. Hij was hier komen wonen omdat hij ziek was. Na zijn overlijden in 1955 heeft men boven de voordeur het wapen van de kardinaal aangebracht. Onder het wapen staat zijn wapenspreuk “Dominus mihi Adjutor” (De Heer is mijn Helper). Het maantje in het wapen komt ook voor in het wapen van de gemeente Ameland, het eiland waar de kardinaal in 1885 in het plaatsje Nes is geboren. Boven het wapen ziet men een bronzen kardinaalshoed met aan weerszijden 15 kwastjes, die de rang van kardinaal aangeven.

Uitbouw Toiletten

Aan de zijgevel van het pand bevinden zich in de uitbouw drie toiletten, waaruit mag blijken, dat Cohen zijn tijd ver vooruit was. (Het personeel dat in het souterrain woonde, moest waarschijnlijk gebruik maken van een toiletvoorziening achter in de tuin). Naast de uitbouw bevinden zich een aantal ogen en een haak in de muur. Er wordt verteld dat zich op deze plaats een bel bevond, waarmee leveranciers hun komst konden aankondigen (Vervoer over water!).

Rechts van de steiger staat een zuil waarop waarschijnlijk een gestileerde tabaksplant staat afgebeeld. Op de overige zuilen staat gestileerde lakense stof.

In de tuin van het klooster staat een amberboom. zie ook amberbomen Hierachter is de kapel zichtbaar.

2019/02/05 16:23

Monnikendam

Monnikendam. Deze waterpoort maakte deel uit van de tweede ommuring van de stad, die gebouwd is tussen 1388 en 1451. Deze poort zal omstreeks 1400 gebouwd zijn. Op deze plaats komt het water van een aantal beken, die op de Veluwe ontspringen, de stad binnen.

In de boog is nog de gleuf te zien, waarin zich vrijwel zeker een hek bevond, dat men kon neerlaten om de toegang tot de stad af te sluiten. Dat het geen balkenschot was valt af te leiden uit de constructie van de poort. Bij een dergelijk zwaar schot zouden ook tredmolens behoren en die kunnen hier niet geweest zijn. Er was geen ruimte voor. In het boek “Amersfoort binnen de poorten” staat op pagina 99 een afbeelding van Monnikendam, waarop duidelijk een hekwerk te zien is. Het poortgebouw is in 1997 gerestaureerd.

De naam Monnikendam heeft mogelijk te maken met het feit dat vlakbij, aan de overkant van wat nu de Stadsring is, het klooster Sint Andrieskamp lag, waar monniken woonden. Dit klooster is kort na 1400 gebouwd tussen de huidige Hendrik van Viandenstraat en de Sint Ansfridusstraat (zie ook punt 23).

Aan de buitenzijde van de poort geeft een grijs steentje aan tot hoe hoog hier het water reikte in januari 1916, het jaar waarin Amersfoort de laatste grote overstroming beleefde.

2019/02/05 16:23

Plantsoen

Tuinarchitect Hendrik van Lunteren legde tussen 1829-1836 twee delen van de plantsoenen op de in onbruik geraakte stadswallen aan: van Koppelpoort naar begraafplaats Achter Davidshof (tegenwoordig Stadhuis) en van Sociëteit Amicitia naar Kleine Haag. Hij werd opgevolgd door Zocher. Jan David Zocher jr, architect (Beurs te Amsterdam -1845- op de plaats waar nu de Bijenkorf staat) en tuinontwerper ontwierp, als opvolger van Van Lunteren, tussen 1839 en 1843 de plantsoengordel op de in onbruik geraakte stadswallen van Amersfoort; hij is verantwoordelijk voor het stuk tussen Kleine Haag en de (afgebroken) Kamppoort.

2019/02/05 16:23

Villa's

villa Rusthof

Aan de overzijde van de beek bij Plantsoen-Oost hadden gegoede burgers op het Blekerseiland in de 19e eeuw zomerhuizen met zeer fraaie tuinen. Het tweede huis, gerekend vanaf Monnikendam, zou geweest zijn van de familie Lok van de wasserij ‘Niveus’.

De eerste villa heette ‘Rusthof’ Deze is een rijksmonument: Villa's




2019/02/05 16:23

Stadsring

De gracht waarop wij nu varen liep tot de jaren vijftig van de vorige eeuw door voorbij Monnikendam tot de Koppelpoort. De ontwikkeling van Amersfoort en het toenemende verkeer noopten tot het dempen van de gracht. Aanvankelijk Rondweg geheten, werd later voor de naam Stadsring gekozen.


2019/02/05 16:23

St.Andries straat

Sint Andriesstraat 40 - pompgemaal voor de gemeentelijke riolering (1933) Hier staat het oudste, nog werkende, rioolgemaal van Amersfoort.




2019/02/05 16:23

Kazernes

Rond het midden van de 19e eeuw werd Amersfoort garnizoensstad. Dit en het feit dat de stad een belangrijk spoorwegknooppunt werd, zorgden voor een economische opleving van Amersfoort. De volgende kazernes werden in de stad gebouwd: De kazerne aan de Beestenmarkt voor de Rijdende Artillerie. Hier bevonden zich onderkomens voor de manschappen en stallen voor meer dan duizend paarden en er was jarenlang een hoefsmidschool gevestigd. De Beestenmarkt is het voormalige St Janskerkhof, later vond hier de handel in vee plaats. De kazerne is gesloopt in 1975. Op het terrein is toen een groot wooncomplex verrezen. Bij de aanleg hiervan werden fundamenten van de stadsmuur aangetroffen, welke zijn opgemetseld.

Tussen de kazerne aan de Beestenmarkt en de Prins Willem III-kazerne, (Bereden Wapens: Cavalerie en Artillerie) aan de overkant van de beek lag een eigen brug. Bakstenen van de fundering zijn nog te zien in de beschoeiing. Toen de Stadsring werd aangelegd verdween de samenhang tussen beide complexen.

Op de Prins Willem III-kazerne zijn nog opnamen gemaakt voor de film ‘Soldaat van Oranje’. (Afgebroken 1978). Verder bevonden zich in Amersfoort nog de Juliana van Stolberg-kazerne aan de Leusderweg en een Militair Hospitaal aan de Hogeweg. (De Bernhardkazerne is van na 1920).




2019/02/05 16:23

Beeld liggende vrouw

Het beeld “Liggende vrouw” dat rechts, langs de stadsring staat, is in 1958 gemaakt door de Utrechtse beeldhouwer Jan van Luijn in opdracht van de gemeente Amersfoort. Het werd op 19 maart 1960 geplaatst langs wat toen de Rondweg heette (nu Stadsring), bij de Utrechtsestraat. In 1999 is het verplaatst naar de bocht in de Stadsring bij het begin van de Hogeweg. Het beeld moet de bescherming uitdrukken die de Stadsring biedt aan de binnenstad. Bovendien zou het de snelheid van het verkeer symboliseren.




2019/02/05 16:23

Flierbeeksingel

Flierbeeksingel (Wijk Kruiskamp),oorspronkelijk heette deze straat Flierbeekstraat. De Flier- of Barneveldse beek is een van de beken die uitmondt in de Eem. Ontspringt op de Veluwe.


2019/02/05 16:23

Gereconstrueerde Stadsmuur

Het stuk stadsmuur tot aan de Kamperbuitenpoort is in 1977-1978 gerestaureerd en deels gereconstrueerd. Duidelijk zichtbaar zijn de ronde verdedigingswerken en de zo genaamde ‘Arkel- of spietorentjes’, een soort wachthuisjes, die ook wel ter versiering werden aangebracht.

In sommige schietgaten zijn balken zichtbaar. De donderbussen uit die tijd hadden een aanzienlijke terugslag bij het afvuren en werden daarom voorzien van een haak. De haak werd achter de balk gelegd om zo de klap op te vangen. (Daarom werden de donderbussen ook wel ‘haakbussen’ genoemd). De stadsmuur voorbij de Kamp is onlangs gerestaureerd en aan de binnenzijde nog steeds voorzien van een aarden talud, eind 16e eeuw aangelegd ter versterking.


2019/02/05 16:23

Amersfortia

(Verlatijnsing van Ammersvoirde, maar fortia staat voor ‘sterk’) Tegenover de plaats waar zich oorspronkelijk de Kamperbuitenpoort bevond staat nu een seniorencomplex Amersfortia genaamd. Dit is vernoemd naar de melkfabriek die daar tot 1986 heeft gestaan.




2019/02/05 16:23

Kamper Buitenpoort

Deze lag aan het einde van de Kamp. Gebouwd bij de uitleg van de stad (1380-1450) en eind 16e eeuw omgeven door een bastion (ongeveer waar nu de rotonde met de stier, gemaakt door Thijs Trompert, ligt). De poort is in 1838 afgebroken.


2019/02/05 16:23

Steen Maria wonder in de oude stadsmuur

In het ongerestaureerde deel van de stadsmuur kort voorbij de Kamperbuitenpoort vinden we een ingemetselde steen die herinnert aan de vondst van het miraculeuze Mariabeeldje. Het stelt een vrouw voor die het beeldje uit het stromende water van de gracht haalt en is gebaseerd op de eerste pelgrimsinsignes uit 1445. Het opschrift luidt: ‘Amersfoert MCCCCXLV’.

Op 24 december 1444 wilde de 16-jarige Geertge Arents uit Nijkerk haar intrek nemen in het St Agnesklooster. Zij had een eenvoudig Mariabeeldje van pijpaarde bij zich. Bij de Kamperbuitenpoort gekomen wierp ze dit, omdat zij zich er voor schaamde, in een wak in de stadsgracht. Een zekere Margriet Albert Gysensdochter kreeg op Kerstavond een droom, waarin haar werd opgedragen een beeldje uit de gracht bij de genoemde stadspoort te halen. De volgende ochtend, tijdens het water putten, vond zij het beeldje onder het ijs.

Thuisgekomen, stak zij er een kaars voor aan. Het viel haar op dat deze wel driemaal zo lang als te verwachten was brandde. Zij vertelde dit aan haar biechtvader, Jan van Schoonhoven, die het beeldje mee naar zijn huis nam. Omdat zich daar 'merkelijke mirakelen' voordeden plaatste hij het uiteindelijk, op St Steffensdag (26 december) in de Onze Lieve Vrouwekapel. Door verscheidene wonderen veroorzaakte het beeldje een enorme toeloop van gelovigen, die genezing van hun ziekten verwachtten.

Er werden in andere steden ook strafbedevaarten naar Amersfoort opgelegd. In de Oud-Katholieke kerk (’t Zand) zijn nog overblijfselen van het pijpaarden beeldje (een zakje stof) en een kopie van het mirakelboek bewaard gebleven




2019/02/05 16:23

Scheltius singel

Otto Scheltus van Leusden, 1764-1837, maire, vervolgens burgemeester van Amersfoort drie keer tussen 1812-1837. Oorspronkelijk Scheltusstraat.

Otto Scheltus van Leusden




2019/02/05 16:23

Straatlantaarns

Straatlantaarns In 1981 bestonden er in de binnenstad 15 verschillende soorten straatlantaarns. De gemeente besloot daarop om over te gaan op één model, het zo genaamde Haagse model. (Met uitzondering van sommige winkelstraten).


2019/02/05 16:23

Koningspoort

Koningspoort,gelegen aan het einde van de Coninckstraat; gebouwd in 1658 om de veehouders gelegenheid te geven hun aan de buitenzijde van de Stadsmuur gelegen hooibergen gemakkelijk te bereiken. Gesloopt in de tweede helft van de 19e eeuw. Oorspronkelijk lagen de hooibergen bij de stadsboerderijen tussen de eerste en tweede omwalling, maar vanwege het brandgevaar werden ze na 1650 zoveel mogelijk uit de stad geweerd.

De muur fungeerde hierbij als een soort brandschot en werd daarom gehandhaafd. De laatste hooiberg brandde eerste helft vorige eeuw af.


2019/02/05 16:23

Conincksbrug

De Conincksbrug is een brug over de Beek en vormt de verbinding tussen Coninckstraat en Scheltussingel. Het is een in 1915 gebouwde brug van “gewapend_beton”. De oudste betonnen brug in Nederland (Rotterdam) is uit ca. 1905.


2019/02/05 16:23

Theater de Flint

De Flint


De naam van theater ‘De Flint’ (vuursteen) is het resultaat van een wedstrijd. De winnaar bedacht deze naam omdat ‘de vonken van de voorstellingen af zouden springen’

Theater De Flint




2019/02/05 16:23

Kruiskamp

De Kruiskamp wordt voor het eerst vermeld in 1469 als Cruijscamp. De naam verwijst naar een kamp, een omheind stuk (weide)gebied. Het ging hier mogelijk om land waarvan de opbrengst ooit bedoeld was voor het deelnemen aan een kruistocht naar het Heilig Land.

De straten in de Kruiskamp zijn genoemd naar ontdekkingsreizigers (Magelhaen, Vasco da Gama), zeevaarders en vlootvoogden (Evertsen, de Ruyter en Tromp) en Amersfoortse burgemeesters (van Randwijck) uit het verleden.




2019/02/05 16:23

Joodse begraafplaatsen

Op het Bolwerk bij de voormalige Bloemendalse Buitenpoort bevond zich de voornaamste begraafplaats van de Asjkenazische of Hoogduitse Joden (staande stenen, in gebruik van 1700 tot 1872). Daarnaast was er een oud (vanaf 1670 en vroeg in onbruik geraakt) Sefardisch (herkenbaar aan een liggende grafsteen) begraafplaatsje aan de oostzijde van de poort. De graven liggen er nog, maar de stenen zijn verdwenen toen hier kort voor de Tweede Wereldoorlog loopgraven werden aangelegd ter versterking van de Grebbelinie.

Aan het einde van 16e eeuw (na het in 1579 tot stand komen van de Unie van Utrecht, waarbij godsdienstvrijheid gegarandeerd werd) beginnen joden naar de Noordelijke Nederlanden te komen. De eerste (1661) Sefardische (= Spaans/Portugese) Joodse burger in Amersfoort was de drapier Joseph Pereira. Hij en zijn collega's bewerkten wol op hun weefgetouwen en in hun volmolens tot laken. Later kwamen er de Asjkenazische of Hoogduitse joden; beide groepen smolten hier samen en namen in 1727 een synagoge in gebruik; een belangrijke (spirituele en financiële) rol speelde hierbij de familie Cohen. De joden begraven traditioneel hun doden in de open lucht, buiten de stadsmuren en niet in de synagoge; zoals de Christenen dat tot 1826 wel deden in hun kerken


2019/02/05 16:23

Bloemendalse buitenpoort

Stadspoort aan het einde van de Bloemendalsestraat; gebouwd bij de uitleg van de stad tussen 1380-1450. Eind 16e eeuw omgeven door bastion. Hierop werd in 1700 de niet meer in gebruik zijnde Joodse begraafplaats aangelegd. De poort is gesloopt in de tweede helft van de 19e eeuw; vervangen door een, nu verdwenen, hek met het thans nog wel aanwezige tolhuis.


2019/02/05 16:23

Schimmelpenninckkade

De Schimmelpenninckkade en de nabijgelegen Schimmelpenninckstraat zijn genoemd naar burgemeester Mr. Francis David Graaf Schimmelpenninck. Later werd hij Commissaris van de Koningin van de provincie Utrecht.


2019/02/05 16:23

Kunstwerk brug over de oude Eem

Op vrijdag 20 juni 2008 werd ongeveer op de plaats waar archeologen in 2005 de oude loop van de Eem hadden ontdekt, een kunstwerk van Couzijn van Leeuwen geplaatst. Het is een metalen loopbrug, samengesteld uit buizen, kranen, koppelingen, slangen, een douche en een verwarmingselement. Via deze brug kun je de nu niet meer zichtbare Eem oversteken.




2019/02/05 16:23

Stoneystuw

Dit is een stuw met dubbele schuiven in het water bij de brug met drie bogen buiten de Koppelpoort; De brug dateert van 1861. De ijzeren stuw naast de volmolen, op de plek waar het water van de Beek en de Eem samenkomen, werd gebouwd in 1911. De stuw is van het type ‘dubbele Stoneysluis’, genoemd naar de Engelse uitvinder Stoney en bestaat in feite uit een schuif, die het waterpeil in de Beek regelt. De stuw is een rijksmonument


2019/02/05 16:23

Koppelpoort

De naam is waarschijnlijk primair afgeleid van coppel, een Oost-middelnederlands woord met de betekenis gemeenschappelijke weide, die zich langs de Eem uitstrekte. De op deze plaats aangelegde wijk heet nu nog de Koppel. Door de waterpoort kan de stad het van de Veluwe afkomende water spuien (kwijtraken) in de Eem. De waterpoort heeft een met twee tredmolens bedienbare valdeur; hiermee werd de toegang over water tot de stad afgesloten. Naast de Koppelpoort bevond zich een door water gedreven volmolen; gebouwd in 1645. In de volmolen werd met water en urine wol bewerkt tot laken. Nu is deze volmolen verbouwd tot woonhuis. Naast de volmolen heeft een poortje gestaan, waardoor de werknemers naar de molen kwamen. Aangezien ze zelf hun eigen urine meebrachten heette het poortje dan ook het ‘Pispoortje’

Meer informatie over machicoulis_en_koppelpoort




2019/02/05 16:23

Spui

De schutsluis dateert uit de jaren 30 van de vorige eeuw




2019/02/05 16:23

Wateruitlopen Spui

We komen achtereenvolgens drie wateruitlopen tegen: (1) De kanonnier verwijst naar een vroeger huis aan het Spui: ‘de Bocht van Guinee’. Dit was op de route naar de Oost een beruchte plek op de kust van West-Afrika, waar nog wel eens een schermutseling plaats vond. Verder spreekt (2) de beiaardier voor zich en (3) stelt een gedienstige non voor die de po van een gasteling van het St.-Pietersgasthuis leeg kiepert. De kapel van het gasthuis is op de steen afgebeeld.


2019/02/05 16:23

Nieuwe brouwerij de drie ringen

Iets verderop links de bierbrouwerij “De Drie Ringen”, de enige Amersfoortse bierbrouwerij. De oorspronkelijke brouwerij van deze naam stond in de binnenstad Drie ringen brouwerij

2019/02/05 16:23
  • tweedemuurroute/beschrijving_tweedemuurroute.txt
  • Laatst gewijzigd: 2019/04/02 12:12
  • door berth